Difference between revisions of "Category:Conversations with Muriel Fisher"

From Scottish Gaelic Grammar Wiki
Jump to: navigation, search
(Created page with ' Muriel Fisher talks to Christine Primrose MZ000006 M Right ! Seo agad sinn ann seo 4th of August , it’s a Saturday July This PREP.2SG we is this [English] 2007. C…')
 
(Blanked the page)
 
Line 1: Line 1:
−
Muriel Fisher talks to Christine Primrose
 
−
MZ000006
 
  
−
M Right ! Seo agad sinn ann seo 4th of August , it’s a Saturday July
 
−
This PREP.2SG we is this [English]
 
−
2007.
 
−
 
−
C No – it’s August 2007
 
−
 
−
M Sin mar a tha sinn ann seo co-dhiubh ….
 
−
Those CMP 3SG.PRES.BE we is this anyway(?)
 
−
 
−
C Chan eil fhios againn …dè …??? mu dheidhinn sin !
 
−
Neg Be.PRES news PREP.us  what     concerning those
 
−
 
−
M ‘S ann a tha sin air ‘island time‘ mar a
 
−
  BE.PRES ‘those’ on ‘island time’ CMP
 
−
 
−
bhios mise a’cantainn ris a chlas
 
−
REL.FUT.POS.BE 1SG.PN.EMPH   ‘speaking’ ‘rice’ ‘class’
 
−
 
−
Ghàidhlig agam. Nach eil fhios agad ? Agus
 
−
‘Gaelic’    PREP.1SG Be.PRES ‘news' PREP.2SG CONJ
 
−
 
−
em … tha sinn … tha mise a’càll .. BE.PRES we BE.PRES 1SG.PN.EMPH
 
−
 
−
tha mi a’càll an tide. Tha an tide
 
−
BE.PRES 1SG ‘time’ BE.PRES ‘time’
 
−
 
−
a’dol luadh cho seachad (!) seachad cho
 
−
‘going’ ‘walking’ ‘as’ ‘past/onward’ ‘past/onward’ ‘as’
 
−
 
−
luadh . Tha feum agams’ air
 
−
‘walking’ BE.PRES ‘must/need’ PREP.1SG ‘on/about’
 
−
 
−
cupa coffi , bheil fhios agad
 
−
‘cup’ ‘coffee’ BE.PRES.QP ‘news' PREP.2SG
 
−
 
−
air sin ?
 
−
‘on/about’ ‘those’
 
−
 
−
C Bheil thu ag iarraidh cupan cofi ?
 
−
BE.PRES.QP 2.SG.PN PREP ‘asking’ ‘cup’ ‘coffee’
 
−
 
−
 
−
M Och well chan eil – fuirichidh mi gu faigh [Sigh] ‘well’ Neg Be.PRES -‘wait’ 1.SG.PN PREP ‘get’
 
−
 
−
sinn a Phortrigh .
 
−
‘those’ ‘Portree’
 
−
 
−
C Bheil thu cinnteach ?
 
−
BE.PRES.QP 2.SG.PN ‘certain’
 
−
‘Are you certain?’
 
−
 
−
 
−
M Aye. Ach bhitheadh e math .   Chan eil
 
−
‘yes’ ‘but’ Be.RELFUT 3.SG.MASC.PN ‘good’   NEG Be.PRES
 
−
‘Yes, but it will be good…’
 
−
 
−
cofi agad co-dhiùbh a’bheil ?
 
−
‘coffee’ PREP.2SG ‘anyway’ QP’BE.QP
 
−
 
−
C Tha cofi agam .
 
−
BE.PRES ‘coffee’ PREP.1SG
 
−
‘I have coffee.’
 
−
 
−
M Oh siud – chan eil mi keen air siud .
 
−
‘Oh’ DEM NEG Be.PRES 1SG.PN ‘keen’ ‘on’ DEM
 
−
‘Oh that- I’m not keen on that.’
 
−
 
−
 
−
C Cuiridh mi air an coire ?
 
−
‘toward’ 1.SG.PN ‘on’ ‘kettle’
 
−
?’Hand me the kettle’
 
−
 
−
 
−
M Cuiridh – thalla’s cuir air an coire .
 
−
‘toward’- ‘well’ ‘put’ ‘on’ ‘kettle’
 
−
?’Here- put the kettle on’
 
−
 
−
M Aye – cuir boinneag uisge ann .
 
−
‘yes’- ‘toward’ ‘water droplet’ ‘water’ ‘exists’
 
−
‘Yes, there’s a wee bit of water.’
 
−
 
−
So tha side math ann an diugh
 
−
‘so’ 3SG.PRES.BE ‘weather’ ‘good’ ‘exists’ ‘today’
 
−
‘So, there’s good weather today.’
 
−
 
−
– chan eil e fliuch –for once !
 
−
NEG BE 3SG.PN ‘wet’
 
−
‘-it’s not wet for once.’
 
−
 
−
C Cha robh Samhradh againn.
 
−
NEG Be.PAST ‘summer’ PREP.1PL
 
−
‘It wasn’t summer by us
 
−
 
−
M Cha robh.
 
−
NEG Be.PAST
 
−
‘It was not.’
 
−
 
−
C Bha Samhradh againn ann seo –
 
−
be.past ‘summer’ PREP.1PL this
 
−
 
−
tha mi creidsinn aig deiradh April –
 
−
Be.PRES 1SG.PN ‘beleive’ PREP ? April
 
−
 
−
a’Ghiblean –deiradh April .
 
−
‘April’
 
−
 
−
Bha side air leth teth againn .
 
−
be.past weather on half hot PREP.1PL
 
−
 
−
Anns na h-Eileannan .
 
−
CMP island
 
−
 
−
Bha mise ann a’Leodhas aig an àm.
 
−
 
−
Agus bha dìreach – cha b’urrainn dhut a chreidsinn
 
−
 
−
cho blath ‘s a bha e . Bha a h-uile duine a
 
−
 
−
‘bruidhinn air – ach bhon uarsinn
 
−
– cha d’fhuair sinn – ach siud ‘s an seo
 
−
 
−
– cha d’fhuairs sin Samhradh ann .
 
−
 
−
M Well … feumaidh … an latha a thàining mise nuas , mi fhìnn ‘s Marie a Glaschsu,
 
−
thòisich an t-uisge – bha side breagha ann an Glaschu . Thòisich an t-uisge dìreach mus d’ràinig sinn Malaig. Agus a h-uile duine a ‘cannteil “Oh – you should have been here last week – the weather was beautiful “
 
−
 
−
C Bithidh sin a ‘tachairt ! Tha corra latha math ann .. ceart gu leor..
 
−
 
−
M Och well tha …
 
−
 
−
C An t-uabhas uisge .. am faca sibh an t-uisge a bh’aca shios a Sasuinn ? Cha leig sinn a las ar beul fhosgladh …
 
−
 
−
M Tha fios ‘am . Tha fios ‘am . Nisde – an cuala thusa an diugh air a ‘wireless gu robh … em …. tuiltean mòr mighty aca ann an Asia mar a chanas iad
 
−
 
−
C Cha chuala .
 
−
 
−
M Chan eil fhios a’msa am b’fhathaist dhuinn a bhith a’cluintinn mu dheidinn sin , no … bheil cuimhne agad fhein - mìltean – milleanan de dhaoine le uisge – an àite fon uisge ?
 
−
 
−
C Oh cha chuala mi sin.
 
−
 
−
M Ann an India agus ann am Bangladesh agus ann an China . Bha mise ag èisdachd
 
−
ris a ‘wireless feadh na h-oidhche nuair a …. you know – step out of news – air ais a chadal – bithidh mi cluintinn rudan mar seo. Cha chuala sibh càl dheth ? Bheil cuimhne agad cluintinn mu dheidhinn roimhe ?
 
−
 
−
C Well – ‘se an fhirinn innse dhut – tha mi cho cleachte bhith cluintinn rud – bheil fhios agad – rudah mar sin air feadh an t-saoghail ann an diofar àiteachan , agus dh’fhaodadh gum bi … aonan – landslide uabhasach ann an àiteigin  ann an India .
 
−
 
−
M Oh bha . Bha earthquake aca . Crith-thalmhain .
 
−
 
−
C Bha crith-thalmhain aca – robh ?
 
−
 
−
M Bha – cha chluinn thu dad a nisde – ciamar a tha na bailtean ?
 
−
 
−
C Bheil thu gabhail siucar ?
 
−
 
−
M Tha , ma ‘se do thoil e . Cha chluinn thu … ciamar a tha na daoine sin ? Bheil thu smaoineachadh gu bheil taighean aca nisde ? Chan eil .
 
−
 
−
C Chan eil . Chan eil – na truaghainn  . Sin?
 
−
 
−
M Aye. ‘Se tri a bha siud .
 
−
 
−
 
−
C Tha iad beag ! Chan eil annda ach spainnean beaga biodach ! Seo a nisde dhut !
 
−
 
−
M Tapadh leat !
 
−
 
−
C Tha mi dochas gum bi sin ceart gu leòr.
 
−
 
−
M Och bithidh . It’s good enough for who it’s for ! Bheil fhios agad dè chòrdadh riumsa an dràsda – a bhith air an aiseag .
 
−
 
−
C Còrdadh ?
 
−
 
−
M Nach bitheadh e math ? Ag ithe bracaist .
 
−
 
−
C Tha fios a’m.
 
−
 
−
M Le marag dhubh , sausages , beans agus toast agus cupa teatha . Agus an uairsin suas gu mullach a ‘bhàta , agus anns a ‘ghaoth agus anns a’ghrian – it would be ideal .
 
−
 
−
C Chòrdadh sin riutsa !
 
−
 
−
M Bhithinn air m’fhìor dhoigh !
 
−
 
−
C Ged tha – chan eil thusa cleachdte ri bhi faicinn a ‘mhuir – far a bheil thu fuireach. Tha sinne cho cleachdte ris – a bhith ga fhaicinn a h-uile latha .
 
−
 
−
M Tha
 
−
 
−
C Tha mi ‘creidsinn nuair nach bi thu a’faicinn rud gum bi thu ga ionndrainn , nuairsin , nuair a gheibh thu e tha thu airson a bhith aige fad na tide .
 
−
 
−
M Well tha !
 
−
 
−
C Well – cho tric ‘s a s’urrainn dhut !
 
−
 
−
M Tha e caran … ironic gum bi mi a h-uile latha a’teagasg ‘sgum bi mi a’coimhead a mach an uinneag air a’mhuir , agus a ‘faicinn na yachts bheag a ‘dol sios is suas ..
 
−
 
−
C Bithidh
 
−
 
−
M ‘S bithidh mi a ‘smaoineachadh ..well tha mi …tha mi cho faisg seo , ach gu dearbh , really , bhithinn ag iarraidh a bhith air a ‘mhuir .
 
−
 
−
C Bhitheadh
 
−
 
−
M Ach co-dhiubh …
 
−
C Bitheadh tu dol ….. bitheadh sibhse dol ann am bàta nuair a bha thu beag? Robh bàta aig .. agaibh aig an taigh ? Bàta beag na …. ?
 
−
 
−
M Well … bha bàta aig m’athair . Bha . Longa bheag . Geòla bheag . Agus .. em .. bhitheadh e a’dol a mach a dh’iasgach an còmhnaidh – well fad .. fad an t-samhraidh .
 
−
Sin agad a ‘rud a bhitheadh sinn ag ithe ‘s a’Gheamhradh. Sgadan ‘s liùth shaillte – ‘s
 
−
*******MZ000007 **************
 
−
rionnach shaillte , ach … em … tha  .. ‘se nighean a bh’annamsa – still !
 
−
 
−
C Seadh.
 
−
 
−
M Cha do dh’atharraich sin fhathast ! Agus cha bhitheadh iad ag iarraidh mo thoirt a mach , a mach as a’bhàta . (uh huh) M’athair ‘s a’Luchag – sin an duine a bhitheadh e ag iasgach – fishing mate . Dè mu do dheidhinn fhèin ?
 
−
 
−
C Cha robh … cha robh … cha robh ùidh sam bith agam ann am bàtaichean . Agus cha robh … bha
 
−
 
−
M Robh bàta aig d’athair ?
 
−
 
−
C Ach bha share aige . Bha dìreach ochdnar aca , bha share aca ann am bàta iasgaich. bhitheadh iad a ‘dol a mach an dràsda ‘s a rithist – ag iasgach . Ach cha bhitheadh ro thric . Ach cha robh bàta againn idir – cha robh . Cha robh bàta againn –
 
−
‘Se glè bheag do dhaoine , nuair a smaoineachas tu air . Nisde – nuair  a tha  mi a’smaoineachadh air ais air – tha e cuir iogngadh orm nach robh barrachd dhaoine a’
 
−
sàs ann an iasgach .
 
−
 
−
M Nisde – an robh cladach agaibhse ?
 
−
 
−
C Cha robh faisg oirnn  . Well bha , bha an Dùnan ann . An Dùnan far a bheil iad fhathast ga chleachdadh airson a bhith a’toirt … bithidh na bàtaichean iasgaich a’tighinn a ‘steach - bheil fhios agad – ach chan urrainn dhut –‘se seòrsa de – tha seòrsa de dùnan a th’ann – chan eil tràigh ann. (oh) Agus tha an traigh – ann an Dalmòr – an traighe as fhaisge oirnn , ann a’Dalmòr .
 
−
 
−
M Ma tha – tha sin suas piòs bhuaibh .
 
−
 
−
C Tha . Tha sin suas piòs bhuainn …. bhitheadh sinn a’dol ann an dràsda nam bitheadh an side math . Bhitheadh sinn a’dol ann airson an latha .
 
−
 
−
M Uh huh . ‘S am bhitheadh sibh a’coiseachd suas ?
 
−
 
−
C Oh bhitheadh . Ach glè thric , em ,  cha bhitheadh sinn a’coiseachd idir . Bhitheadh – bhitheadh Uncle m’athair – bha van mhòr aige – Bedford van .
 
−
 
−
M Oh aye.
 
−
C ‘S bha e a’toirt crowd againn sios …. mumble……
 
−
 
−
M ‘S robh a’ghainmeach geal ?
 
−
 
−
C Tha – oh a’gheanmhach – tha a ‘gheanmhach anns na h-eileannan a muigh co-dhiùbh, cho breagha .
 
−
 
−
M Oh tha i dìreach àlainn .
 
−
 
−
C Ach nuair a bha mi a’dol – ‘o chionn ghoirid bha mi dol a null a dh’Uibhist ,’s chaidh mi null taobh – nach eil fhios agad air am bàta-aiseag a gheibh thu bhon t-Òb
 
−
dhon …. Beàrnaraidh .
 
−
 
−
M Oh aye aye – ged nach robh mi riamh oirre .
 
−
 
−
C Well tha i uair a thide – tha thu dol air a’bhus sios , a Steòrnabhadh sios dhan
 
−
an t-Òb .  Agus nuair a dh’fhagas tu an Tairbeart , tha pìos mòr agad ri dhol mus fhaigh thu dhan t-Òb (mmhmm) , ach abair thusa seallaidhean de thràighean breagha – oh chan fhaca mise riamh cal cho breagha siud ! Tha iad feàr – rudeigin a chitheadh tu air a’Charibbeann , ‘eil fhios agad mar a chitheadh tu air a ‘Charibeann … chan e sin abhhainn – cha robh duine oirre  ! Honestly ! Mìltean de de .. dh’astar ann a shin de ghainmheach – ‘s bha e cho geal ‘s cho breagha ‘s bha a ‘mhuir cho gorm …mumble ..
 
−
 
−
M Nisde – bheil a’mhuir  - robh a ‘mhuir uaine ? Robh i uaine ?
 
−
 
−
C Bha i uiane – gorm air choireigin ..
 
−
 
−
M Bha uaine innte ann a ‘shin (ann sin)
 
−
 
−
C Tha
 
−
 
−
M Bha i dìreach àlainn . ‘Se bhitheadh snog air froca dhomhsa …
 
−
 
−
C Dè ?
 
−
 
−
M Nach e bhitheadh snog airson froca dhomh ?
 
−
 
−
C Oh nach e sin !
 
−
 
−
M Aye ! An dath sin … ‘s toigh leum…
 
−
 
−
C ‘Se …
 
−
 
−
M Ach .. em … tha an t-uisge cho fuar .
 
−
 
−
C Tha . Th’an t-uisge fuar . Ach – gheibh thu seachad air a sin .
 
−
M Do you think ?
 
−
 
−
C Yes !
 
−
 
−
M So … em … Well , bha an taigh againne – ged nach fhaiceadh tu a’mhuir bhuaithe, bha e ri taobh a’chladaich – coig mionaidean – suas a’chnoc – timcheall agus bha a’mhuir dìreach ann a ‘shin – dìreach coig mioneadan .
 
−
 
−
C Seadh
 
−
 
−
M ‘S bha … gainmheach – bha tràigh dìreach aig .. aig … well beul a ‘loch – abhainn a ‘tighinn a staigh agus an tràigh ann sin .Agus an uairsinn bha na creagan a’fàs – you know – bha iad a ‘fàs nas àirde ann a ‘shin, ‘s nas àirde – nas àite a mach gu Dunvegan Head – agus timcheall gu Neist Point – dhan an Eist – agus em … mus deach ..
 
−
mus deach na creagan ro fhada suas , bha taighean-bàtaichean ann a ‘shin – bha ‘s docha sia taighean beag bàta air an togail
 
−
 
−
C Mumble ??
 
−
 
−
M Well ‘se – bha ballaichean clach (uh huh) agus bhitheadh corrugated iron oirre – you know – bhitheadh iad .. bhitheadh iad air mullach a chuir … a chuir air na ballaichean a bha seo . ‘S bha taigh-bàta m’athair – e fhèin agus Dòmhnal Iain an ath dhorus – bha an dà bhàta aca – ged nach robh Dòmhnal Iain a’dol a mach mòran . Bhitheadh esan dìreach … bhiteadh am bàta aige a’ suidhe ann a ‘shin .
 
−
 
−
C Carson a bhitheadh sin a nis ?
 
−
 
−
M Well … tha mi a’smaoineachadh .. bha Dòmhnal Iain em … atharraichte , anns a’bhaile bheag againne ,air sgath’s gu robh pìos mòr mòr dhen a’mhonadh leotha fhèin.
 
−
 
−
C Uh huh.
 
−
 
−
M Scorr – Monadh a Scorr . Agus ..em .. bha car aca , agus bha ‘s docha .. can .. tri mìle caora air a’mhonadh sin .(uhuhu) So bha obair chaoraich air a’mhonadh sin .
 
−
 
−
C Oh aye
 
−
 
−
M Agus a nisde … dè bhitheadh aig m’athair .. och ‘s docha gum bitheadh tri fichead caora aig m’athair – rudeigin mar sin .
 
−
 
−
C Seadh .
 
−
 
−
M Agus bhitheadh iadsan air a’mhonadh againne – the common grazing . So – tha mi a’smaoineachadh gu robh barrachd feum againne air an iasg anns a ‘Gheamhradh – thoirreadh ‘s ann ag iasgach airson .. airson .. biodh ‘s a’Gheamhradh a bha sinn .. ach bhitheadh Stamhradh cuideachd ach – ag iasgach airson biodh . Linn sgadain ‘s rionnach
 
−
‘s liúth
 
−
************MZ000008 *************
 
−
is stuth mar sin . Em .. Có nisde a bha mi a’bruidhinn ris –cha robh iad riamh a ‘reic an iasg . Nuair a gheibhadh… Nuair a gheibhadh iad an t-iasg – nuair a chaidh m’athair a mach a dh’iasgach comhla ris a’Luchag , agus nuair a gheibhah iad an t-iasg , chumadh iad … a mhór …. a ‘chuid as motha dhaibh fhéin , dhuinn fhín , ‘s dhan … ach cha robh clann aig a Luchag e fhéin ‘sa bhean . Well – ‘s mise a ‘chlann a bh’againne (Mmmhmm)
 
−
Agus shailleadh iad e agus rachadh iad timcheall , an uairsin agus bheiradh iad sgadan –no gu brith dé bh’ann , dhan na daoine ‘s a’ghleann ‘s cha ghabhadh iad airgead uair sam bith .
 
−
 
−
C Oh cha ghabhadh – cha robh iad a ‘gabhail airgead ann a’bhronag . Chan e sin an doigh a bh’aca . Bha iad an aon rud againne agus bhiodh … bhiodh iad an aon rud ann an Uibhist agus anns na Hearradh tha e coltach .Cha bhitheadh airgead a ‘dol steach dhan a’chúis idir .
 
−
 
−
M Cha robh . Agus an robh crodh agaibh ?
 
−
 
−
C Bha . Bha a’bhó againn . Aon bhó.
 
−
 
−
M Aon bhó .
 
−
 
−
C Bha bó cha mhór anns a h-uile taigh an uairsin anns a’bhaile againne (mmhmmh).
 
−
Ach cha bhitheadh ann an taigh an dotair na .. aige…
 
−
 
−
M Oh cha robh aig a ‘mhinistear nas motha ..  uh hu …  cha robh..
 
−
 
−
C Ach bha bó ‘sa mhór … anns a h-uile taigh ..
 
−
 
−
M Agus bhitheadh … bha dá bhó againne an cómhnaidh , so bha… bhitheadh – bha dá mháirt , dá stirc agus dá laogh beag .
 
−
 
−
C Seadh seadh .
 
−
 
−
M So – bhitheadh … re-cycling .. nuair a bha iad a ‘dol air falbh , nuair a bha na
 
−
st… dé …dé a ‘Gháidhlig a bha air ‘stirc’? Neo an e sin facal Gáidhlig ? Có dhiubh -
 
−
teenagers (uh huh) . Agus nuair a dh’fhásadh iad aois air choireigin – ‘s docha dá bhliadhna – chan eil fhios agamsa reicear iad – reicadh m’athair iad ,agus an uairsin bhitheadh … an dá laogh beag … bhitheadh iadsan a ‘fás nas motha , agus bhitheadh …bhitheadh na máirt a’deanamh the next round !! So sin mar a bha e a’dol . So bhitheadh barrachd bainne againne na bha dhìth oirnn .
 
−
 
−
C ‘S dè bhitheadh sibh a’deanamh leis ?
 
−
 
−
M Well … ma bha ‘s docha cuideigin …. thoireadh cha robh bainne aig a’chrodh aig an aon àm , ‘s docha ma bha a’bhò agadsa … ‘s bha i tiorm an drasda , bheireadh sinne bainne dhut .
 
−
 
−
C Channadh sinne – bha iad seasg .
 
−
 
−
M Seasg ! (uh huh) Oh sin e ! Nuair a bha iad seasg (uh huh)
 
−
 
−
C Tha mi a ‘smaonachadh gur e sin a chanadh iad .
 
−
 
−
M Aye I think so (uh huh) Agus … Oh nam bitheadh bandrach – you know – ‘s docha – sean chailleach bheag , neo  rudeigin – bheiradh iad am bainne dhi . Agus – bhitheadh sinn a ‘deanamh caise dheth .
 
−
 
−
C Uh huh. Is ìm.
 
−
 
−
M Agus ím
 
−
 
−
C Bhitheadh sinn a’…. bhitheadh mo mhathair an còmhnaidh a ‘deanamh gruth .
 
−
 
−
M Gruth ! ‘Se .. chan e caise ach gruth ..
 
−
 
−
C Gruth is bárr.
 
−
 
−
M Dé Bheurla a tha air gruth ?
 
−
 
−
C Crowdy.
 
−
 
−
M Crowdy . (uh huh) . A nisde – inns dhomh – an e crowdy ricotta ?
 
−
 
−
C ‘Se .. ‘se seorsa de ghruth a th’ann ..’se
 
−
 
−
M ‘Se ..
 
−
 
−
C Ach bhitheadh sin a ‘dol – gruth is bárr .
 
−
 
−
M So … bhitheadh sibhse a nisde … bha crodh … bha bó agaibh , bha marst agaibh
 
−
an robh caoraich agaibh ?
 
−
 
−
C Cha robh . Ach bha caoraich aig m’uncle. Cha robh caoraich againne idir.
 
−
 
−
M Uh huh . Ach bha sibhse a ‘deanamh clóimh , nach robh ?
 
−
 
−
C Oh bha , bha m’athairsa an còmhnaidh a ‘fitheadh bhon a thàinig e mach as a’….
 
−
bha e na phrìosanach anns a’ …. anns a’ chogadh mu dheiradh .
 
−
 
−
M Uh huh
 
−
 
−
C Airson ceithir bliadhna – thàinig e dhachaidh glè ghoirid as deidh sin . Phòs iad .
 
−
Phòs iad …… fair … ann a’46 . Sgurr an cogadh an a ’45  agus phòs iad ann (uh huh) a
 
−
‘46 .  ‘S thàinig iad a Charlabhaidh .
 
−
 
−
M Saoil dè an aois a bh’iad ?
 
−
 
−
C Well , cha robh ach glè òg . Bha mo  mhàthair – rugadh i ann an 1916 –( uh hmm)
 
−
so bha i 30 .
 
−
 
−
M 30
 
−
 
−
C Hmmm – cha robh i cho òg sin .
 
−
 
−
M Oh cha robh i cho òg sin.
 
−
 
−
C Bha m’athair …. bha m’athair dà bhliadhna nas òige na i . Bha esan ann an 1918.
 
−
So bhiodh esan 28 . Ach nach e  bha òg anns a ‘chogadh – smaoinich na balaich òg a tha sin ..
 
−
 
−
M ‘Se balaich … well ‘se balaich a th’annta fhathast //
 
−
 
−
C Na phrìosanaich ..
 
−
 
−
M ‘Se balaich a th’annta fhathast ..
 
−
 
−
C ‘Se . So sin mar a bha sinne. Bha .. ‘s bha m’athair .. mar a bha a h-uile duine againne anns a ‘bhaile – ‘s ann ri fitheadh a bha iad.
 
−
 
−
M Sin agad a ‘rud – nisde – cha robh duine beo anns a’ghleann againne a’fitheadh.
 
−
 
−
C Cha robh ?
 
−
 
−
M Cha robh . Cha robh anns an Eilean Sgitheanach .
 
−
 
−
C Bha ann am Portnalong nach robh ?
 
−
 
−
M Cha…chan eil fhios agam ..
 
−
 
−
C .. A thàinig null as na Hearradh ?
 
−
 
−
M Oh na Hearraich ….. mumble
 
−
 
−
C Uh huh – tha mi smaoineachadh gun cuala mi gu robh duine na dhà … o chionn bliadhnaichean … dh’fhaodainn  a bhith ceàrr a nis – chan eil mi buileach cinnteach
 
−
 
−
M Well – tha  fios agam gu robh Hearraich a Caolas Scalpaidh ann am Portnalong .
 
−
 
−
C Mmhh hhmmm
 
−
 
−
M Thoirreadh bhiodh m’athair agus Hearrach eile anns a ‘ghleann … bhiodh iad ..Johhny Mòr … bhiodh iad a ‘dol sios . Bha car aig Johnny Mòr , is bùth bheag aige fhèin is a phiuthar – cha do phòs iad riamh .
 
−
 
−
C Seadh.
 
−
 
−
M Well – cha do phòs iad a chèile agus cha do phòs iad duine sam bith eile !
 
−
 
−
C Uh huh ..
 
−
 
−
M Em … so anns a’Gheamhradh , dh’fhalbhadh m’athair còmhla ri Johnny Bàn –
 
−
Johnny Mòr – bha dà ainm air. Bha falt bàn air ‘s bha e mòr. Agus , cha tilleadh iad airson oidhche is latha . ‘S cha robh mise riamh
 
−
 
−
**** MZ 09***********
 
−
 
−
ann agus chan eil fhios agam fhathast gu dè bha iad a ‘deanamh. Ach tha mi a ‘smaoineachadh gu robh iad a ‘dol sios a’cheilidh air na Hearraich – na cousins aca –
 
−
agus tha mi a ‘deanamh dheth gu robh iad ag òl !! Dà latha !!... bhiodh an còmhnaidh botal uisge beatha aig m’athair a ‘falbh. Agus cha robh sin cumanta ga fhaicinn .
 
−
 
−
C Cha robh – cha robh airgead ann . Cha robh an t-airgead ann airson a chuir ann a’rudan mar , mar an t-òl …nuar a bha mi a ‘fàs suas .
 
−
 
−
M Cha robh . Nisde – an robh sibhse – am biodh botal agaibhse anns an taigh ?
 
−
 
−
C Cha robh . Direach aig àm na Bliadhna Ùr . (uh huh ) Àm na Bliadhn’ Ùr . Em ..
 
−
bhiodh iad an uairsin a’cumail na Bliadhn’Ùr agus ‘se rud mòr a bh’ann . Bhiodh an còmhnaidh daoine a ‘tighinn a’chuir na Bliadhn’ Ùr … bhiodh do nàbaidh a ‘tighinn a chuir a ‘Bhliadhn Ùr ort . Air latha na Bliadhn’ Ùr . (uh huh ) . Em … ‘se rud mòr a bh’ann . (uh uhuh). Bheil fhios agad … bha … bha … bha e ciallachadh tòrr dhaibh .
 
−
Latha na Bliadhn’ Ùr .
 
−
 
−
M Bha .
 
−
 
−
C Cha robh guth aca air Nollaig.
 
−
 
−
M Cha robh . Oh Shìorraidh cha robh.
 
−
 
−
C …Latha na Nollaig  . Bha a h-uile duine ag obair. Cha robh duine a’sgurr a dh’obair.
 
−
 
−
M Cha robh .
 
−
 
−
C ‘Se rud ùr a th’ann – na Christmas holidays .
 
−
 
−
M Well ‘se … ‘se rud mu dheidhinn an airgead a th’ann , nach e ?
 
−
 
−
C och ‘se.
 
−
 
−
M So … robh … robh rud  … rud àraidh a bhiodh sibh ag ithe no rud sam bith ?
 
−
 
−
C Well – tha cuimhne agam – bhiodh – bha . Oidhche na Bliadhn’ Ùr … bhiodh
 
−
mo mhàthair .. tha cuimhn agam aon thrup co-dhìubh , mar a th’eil dà thuras , bha i faighinn pìos do phickled beef .
 
−
 
−
M Cia…. aye – as a ‘bhuidsear ?
 
−
 
−
C Uh huh … bha …. bha … chan eil fhios ‘am – ann a’ Steornabhaigh (oh aye) .
 
−
Is bhiodh e againn comhla ri buntata pronn . O Dhia – ‘s bha e math . Aig meadhon oidhche .
 
−
 
−
M Aig meadhon-oidhche .
 
−
 
−
C Nuair a bha a Bhliadhn’ Ùr a ‘tighinn a steach
 
−
 
−
M Oidhche Chaillean (sp?)
 
−
 
−
C Oidhche Chaillean . Mmm hmm. Tha cuimhne agamsa air  sin .
 
−
 
−
M So nuairsin bhiodh … so bhiodh botal uisge-beatha – biodh iad a ‘dol timcheall ..
 
−
biodh iad a….. an taighe ?
 
−
 
−
C Bhiodh …bhiodh
 
−
 
−
M Bhiodh cuid a dhaoine a’fàgail  ,’s bha cuid a dhaoine a’fuireach aig an taigh ?
 
−
 
−
C Well …. a ‘chuimhne a th’agamsa – ‘se bhiodh na nàbaidhean ‘s docha – cuideigin bho shuas am baile – thigeadh iad a mach – direach leis a’bhotal ‘s ?rachadh(?not sure what she says here)  iad bho thaigh gu taigh , ‘s gheibhadh tu aon nip mach as a ‘bhotal . Thug m’athair dhomh aon nip . (uh huh ) … as a’bhotal .
 
−
 
−
M Oh aye – cha bhiodh mo mhàthair ag òl idir ach bhiodh m’athair ag òl.
 
−
 
−
C Agus sin mar a bha
 
−
 
−
M Uh huh
 
−
C Ach of course – nuairsin thàinig atharrachadh mòr air an àite mar a thàinig air a h-uile àite eile . Tha mise a ‘smaoineachadh – och chan eil fhios ‘am – chan urrainn dhuinn stad …. stad a chuir air rudan a tha sinn  . Tha mise smaonachadh gun do thòisich a h-uile rud a dhol a thaigh na croich nuair a thàinig an television .
 
−
 
−
M A thaigh na croich –
 
−
 
−
C A thaigh na croich .
 
−
 
−
M Dè tha sin ?
 
−
 
−
C Och – taigh na croich
 
−
 
−
M A chruich ?? A thuigh na croich ????
 
−
 
−
C Taigh na croich !
 
−
 
−
M Taigh na croich
 
−
 
−
C Taigh na galla ..  nach eil fhios agad (aye aye )… tits up !! Nuair a thòisich an telly – dh’atharraich tòrr rudan anns na h-Eileanan , gu h-àraid ! ‘S an diugh tha telebhision anns a h-uile rium cha mhòr , nach eil ?
 
−
 
−
M Tha … mmmhmmm … oh tha
 
−
 
−
C ‘Se call mòr a bh’ann . ‘Se call mòr a bh’ann .
 
−
 
−
M So ..tha …. chan eil daoine ….. cha robh daoine … chan eil leithid a dh’fheum aca air a bhith a’dol a-mach ‘s a bhith a’crac .
 
−
 
−
C Och chan eil ..
 
−
 
−
M ‘S a bha , ‘s a b’abhaist – faodaidh iad dìreach suidhe ann a shin agus coimhead air rudeigin.
 
−
 
−
C Tha fios agam .
 
−
 
−
M Mmhumm . Agus an uairsin tha e a’cuir miann annta airson stuth nach eil aca ..
 
−
 
−
C Uh huh . Well bha.. chan eil fhios ‘am dè mar a tha an diugh – tha urrad de dh’airgead aig daoine an diugh a Mhuirgheal a bharrachd air na lathaichean sin . Tha
 
−
urrad de dh’airgead …. bithidh thusa …. ged nach eil iad ag obair …tha …tha .. gheibh thu a h-uile call air iosad an diugh . Bheil fhios agad – credit cards .. fad na tide .
 
−
 
−
M Tha fhios ‘am .
 
−
 
−
C ‘S chan eil duine , chan eil duine  nach eil .. math dheth … anns na h-Eileannan .
 
−
 
−
M Chan eil . Chan eil iad bochd mar a bha sinne . Ach am bheil fhios agad , nuair a bha sinne bochd…. agus tha cuimhne agams nuair a bha …. nuair a thigeadh am pension
 
−
‘se …. bha mo …. bha mo pharantansa cho sean gu robh…. bha iad a ‘faighinn am pension . Agus thòisich m’athairsa ag obair aig sixty five . Croitearachd . Sinn nuair a thòisich e , thoirreadh bha e air a bhith air falbh. Bha iad air a bhith air falbh .
 
−
 
−
C Bha…
 
−
 
−
M Agus bha .. chuir iad a staigh mu choig bliadhna deug a’croitearachd , aig 65 nuair a bha a h-uile duine an latha diugh retiring .
 
−
 
−
C Tha sin ann . Cha robh duine a ‘retireadh an uairsin . Cha robh thu a ‘sgurr dheth d’obair gun an latha a bhàsaicheadh tu . Bha comas agadsa idir – bha thu ag obair
 
−
 
−
M Agus ..  tha cuimhne agams gum biodh iad a ‘cunntais .. em a ‘cunntas an t-airgead a’phension –
 
−
 
−
C Bhiodh
 
−
 
−
M Cha robh ann ach beagan airson a ‘ghas cylinder
 
−
 
−
C ‘Se
 
−
 
−
M Beagan airson … well cha robh an electricity ann an toiseach , ach an uairsin thàinig an dealan . Bhiodh sin ann – agus – em – so bha iad a ‘deanamh airgead dhen a ‘phension , dhen a ‘chrodh , dhen a ‘chlòimh – ga reic – clòimh na caoiraich . Agus ..
 
−
bhiodh e … bhiodh e a’deanamh …. bhiodh e a’marbhadh róin .(uh huh) agus a ‘toirt dhiubh am bian … deanamh … bhiodh e a’leaghadh .. dé an t-ainm a bha agad air ..?
 
−
 
−
C Cloidh ? ‘Se cloidh a chanadh sinne .
 
−
 
−
M Cloidh ?
 
−
 
−
C Cloidh . Chan e clómh a chanadh sinne . ‘Se clóidh .
 
−
 
−
***********MZ000010************
 
−
 
−
 
−
M Oh ‘se clóimh …. Agus biastan dubh . Bhiodh …bhiodh e marbadh biastan dubh -
 
−
of course they would shoot himself today if they knew that – but that was part of our livelihood  (uhh hmm) so nisde …so… airson airgead , bha sibhse … bha sibhse .. so bha shibhse deanamh … ‘se figheadh a tha thusa a’cannteil ris ?
 
−
 
−
C Breabadaireach no figheadh
 
−
M Breab .. figheadh ??
 
−
 
−
C Breabadaireachd … ‘se breabadair a bha nam athair.
 
−
 
−
M Ah huh – agus ciamar a bha sin ag obair ? Co ás a bhiodh e …. am bitheadh e faighinn clóimh … ? Ciamar a bha e ag obair ?
 
−
 
−
C Bha tórr em … bha na muileann ann a ‘Steornabhaigh (uh huh) bha a ‘mhuilean eile ann a ‘Siabost .
 
−
 
−
M Seadh . Aig Derek .
 
−
 
−
C Staigidh … Cha robh .. aig Derek an uairsin  -ach Staigidh a chanadh iad ris . Em ..agus nuairsin bhiodh e … bhiodh na muilinn a’ cuir a null air lorry , cuir a null na clòimhtinn – bheil fhios agad … eh .. bhiodh iad … chan eil fhios agam dè chanadh iad riutha ? “Issue” ? ‘se “issue”
 
−
 
−
M Bheil an issue a ‘tighinn ?
 
−
 
−
C Uh huh . Agus em .. sin mar a bha iad ag obair , nuairsin nuair a bhiodh eh, clòimh deiseil bhiodh e … bhiodh na lorryean a ‘tighinn timcheall  . Bhiodh tu a ‘cuir a ‘chlòimh taobh a muigh a ‘gheata gus an tigeadh an lorry agus thogadh iad e null chun na
 
−
muileann . Bhiodh lorry , bhiodh lorry aig a h-uile muileann . Bha tòrr dhe … bha barrachd air aon mhuilinn ann a’Steornabhaigh , tha mi a ‘smaonachahd gu robh ceithir no coig dhiubh aig an àm .
 
−
 
−
M So … bheiradh tusa dhaibh clòimh dhe na caoraich air an rùsgadh ?
 
−
 
−
C Oh cha toir … gheibhadh iadsan e a àitegein – chan eil fhios agam cò as a bha a’chlòimh a’tighinn . Tha mi a’smaonachadh gu robh iad a ‘toirt  a’chlòimh a steach bho .. bho Tìr Mòr .
 
−
 
−
M Oh aye. So bheiradh … bheiradh iadsan thugaibhse a’chòimh ?
 
−
 
−
C Bheiradh iad thugainn .. eh … bheiradh iad thugainn eh snamhla (?) an snamhla (?) The wool.
 
−
 
−
M The wool .
 
−
 
−
C Uh huh. Agus dh’fheumadh tu an uairsin … dh’fheumadh tu an uairsin a chuir air a’mhachine airson boban beag a dheanamh .(Uh Huh) Gheibhadh tu boban mòra . Is bha m’athair a ‘faighinn … gheibhadh tu bobann mòra mòra mòra – bheil fhios agad – ach dh’fheumadh tu a chuir dhan na feadhainn beaga . Bha iad an uairsin a ‘faighinn an clòimh – bheil fhios agad – pios … an snàmhlan air a dheanamh mar hanks mòr fhada dheth .
 
−
 
−
M Seadh.
 
−
 
−
C ‘S bhiodh m’athair an uairsin ga mhìnigeadh – bhiodh e ga chuir air a ‘mhachine air rolladh mhòr , ‘s ga …ga … bhiodh e ga … dè an t-ainm a bha siud ?? em … em dhia chaidh e às mo chuimhne “tinein””( ???) Bhiodh iad an còmhnaidh a’ fàgail piòs dhen a ‘chlòimh mu dheireadh (seadh) .. gus an …. gus an … cuireadh iad air an ath chlòimh.
 
−
Bheil fhios agad ?
 
−
 
−
M Oh aye – uh huh ….
 
−
 
−
C Bhiodh iad ga fhigheadh , bhiodh iad ….. dh’fheumadh e fhigheadh le làmhan .
 
−
 
−
M Uh huh.
 
−
 
−
C Bha ‘lengh’ sin … agus can … sin … (Uh huh ) , agus bhiodh e ga fhigheadh le làmhan agus an uairsin a’bìneagadh an clòimh sin .. bheil fhios agad …bhiodh na shanks a tha seo (uh huh) bha iad fada fada fada fada  agus bha iad ga ….. bhithinnsa ga chuideachadh leis a ‘bhìnneagadh … ‘s dh’fheumadh tu … bha a h-uile call cho rèimh.
 
−
Bhiodh e air rolladh mhòr mhòr – nuairsin bhiodh e tron a … toiseach … nuairsin … rolladh dhan a’taobh eile dhen a ‘bheart , agus bha thu nuairsin … dhe na bobbainn beaga – bha thu gan cuir a steach dhan a ‘spàl . ‘S bha an spàl an shuttle (oh aye uh huh) ‘bhiodh e a’dol mar sin . ‘S bhiodh a’spàl a’dol a mach ‘s a dha … a’dol a steach mar sin agus bhiodh iad a ‘ dol eh .. bhiodh … bhiodh iad eh… a’figheadh a ‘chlòimh a nuairsin.
 
−
Le ’n casan , le ’n chasan , breabadh nan casan.
 
−
 
−
M An e nan casan ……? 
 
−
 
−
C Nan casan – ‘se sin a bha a’cumail a’bheairt a’dol.
 
−
 
−
M So nuairsin – ‘se fuaim a tha sin fhèin … nach e ?
 
−
 
−
C Mmm hmm ‘se.
 
−
 
−
M Tha CD agamsa a thug cuideigin dhomh ‘s – The sounds of Harris and Lewis (mmh hmm) . An cuala tu e ?
 
−
 
−
C Cha chuala .
 
−
 
−
M Eh … oh nach cuala ? Fuaimeanan – agus tha mise glè chìnnteach gu .. gu bheil fuaim ann a dh’fhaighnicheadh tusa nach bi as ma…. Oh feumaidh mi ..(uh huh) … bithidh e agam aig an taigh … feumaidh mi copy no rudeigin fhaighinn dhut ach an éisd thu ris .
 
−
 
−
C Nach iad a bha …nach iad a bha ‘fit ‘ – fad’ an latha
 
−
 
−
M Smaonaich !
 
−
C Fad’ an latha – casan mar siud – fad’ an latha ..
 
−
 
−
M Casan laidir !
 
−
 
−
C Sin a fáir (?) Nach ann ! Gu deimhinne dhut – bhithinn-sa … bhithinn-sa air a bhith … (?? - ) … nuair a bha mi anns a …anns a’bhún sgoil . Bhiodh iad … chaidh sealtainn dhomhsa dé mar a dheanadh tu sin  nuair a bha mi …. tha mi smaonachadh nach
 
−
robh mi ach ochd no naoi . (Uh huh )  ‘S dh’fheumainn a dheanamh a h-uile latha .
 
−
 
−
M Nisde … so – nuair a bha e deiseal , am biodh piós clóimh aige mar seo ?
 
−
 
−
C Bhiodh. Agus bhiodh iad … nuairsin bhiodh e … bhiodh e … bhiodh e nuairsin ..em … bhiodh e ga phasgadh . Nuair a thigeadh e bhon a’ ….bhon a’ … bhon a ‘rolladh mhór a bha seo (uh huh ) . Fon a ‘drum mhór a bha seo nuair a bhiodh e deiseil . Bha e nuairsin ga phasgadh . Díreach ga phasgadh … bhiodh e cho …. tha mi creidsinn .. mar sin… (aye) direach …mumble … mar sin …. (uh huh) agus ga cheangail an uairsin le sreang .
 
−
 
−
M ‘S dathan … robh dathan .
 
−
 
−
C Well , dh’fheumadh iad … bhiodh iad a ‘ faighinn pátran fon a’ …. fon a’ mhuilinn .
 
−
 
−
M Aye.
 
−
 
−
C ‘S dh’fheumadh iad leantainn am pátran sin . Mar as trice ‘se herring bone …. four by two no rudeigin a bh’ann – cha eil mise .. cha robh mise …Chan eil …cha chùimhnich mise ainmean mar sin dhòmhsa  . Ach an drasda ‘s a rithist gheibhadh tu , gheibhadh iad pàtran sònraichte .
 
−
 
−
M Aye
 
−
 
−
C Ach aig an àm sin , ‘se ..’s ann bhon … bha bha clòimh ga chuir air falbh airson seacaidean fir , agus sgiortaichean – tha fhios agad – rudan dorcha ………
 
−
***************************************
 
−
MZ000011
 
−
 
−
C Bheil fhios agad … An diugh an nisde , tha … well ..chleachd iad a bhith a’cuir barrachd dathan ann . (uhuh) Bha iad a’dol dhan na fashion houses ann am Milan – agus àitechan mar sin .. (mmh hmmm ) – bheil fhios agad – is thòisich a’chlòimh … Ach tha cuimhne agamsa cuideachd , thàinig boireannach Perrins. Cailleach Perrins a bhiodh aca oirre . Bha i fhein agus Perrins an duine aice – duine beartach ….. thàinig iad a dh’fhuireach ann an Gearraidh na h-Aibhne Lodge agus thòisich iadsan air Seamore Tweeds – ‘s bha iad fair cho beautiful – lurex – bha lurex tromhpa – bheil fhios agad – rudan … bha iad cho fine – bheil fhios agad … clòimh – very very very fine tweed – ach bha – bhiodh lurex troimhe . Seamore .. Seamore Tweeds .
 
−
 
−
M ‘S an e …. dè th’ann a lurex ? An e rud sparkly ??
 
−
 
−
C Mmm hmmm
 
−
 
−
M Smaoinich !
 
−
 
−
C Bha . Bha – beautiful . Ach chan eil fhios agamsa nis …’s docha gu robh iadsan ga chuir an null gu na …gu na … gu na fashion houses an àiteigin … mar a … mar a…
 
−
cha do mhair iad robh fhada saoilidh mi . Feumaidh mi coimhead air an eadar-liòn a dh’fhaicinn a bheil eachdraidh Seamo Tweeds ann. Eachdraidh …. Tha iadsan … Perrins … bheil fhios agad air Lee and Perrins sauce ?
 
−
 
−
M Tha .
 
−
 
−
C Se esan Perrins .
 
−
 
−
M Oh se sin na Perrins ?
 
−
 
−
C ‘Se sin na Perrins a bh’ann.
 
−
 
−
M Oh … ma tha …
 
−
 
−
C Ach bhàsaich esan agus bha ise ….. ach tha e coltach gu robh i uabhasach math dhan a ‘luchd obraich aice .
 
−
 
−
M Uh huh
 
−
 
−
C Mhh hmm . Tha e coltach gu robh .
 
−
 
−
M Gearraidh na h-Aibnne .
 
−
 
−
C Bha iad a ‘fuireach shuas ann an sin . Ach bha mise chò aig an àm – cha bhiodh sinne – cha robh a’chiall agamsa cuir na ceistean a bu chòir dhomh a bhith gan cuir. Bheil fhios agad ?
 
−
 
−
M Duine againn
 
−
 
−
C Nuair a tha thu òg mar sin chan eil e tighinn a steach ort faighneachd ceistean mar sin .
 
−
 
−
M Chan eil – agus bheil fhios agad … an drasda a nisdea – b’fhearr leumsa gu robh
 
−
na bodaich ‘s na caillich beò … mumble … tha leithid againn …. tha sinn air leithid a chàll .
 
−
 
−
C Uh huh … sin mar a tha …. mumble …
 
−
M Och well ‘s ann. Sin a ‘rud. Och well bha siud glè mhath .
 
−
 
−
C Fhuair sinn rud beag .
 
−
 
−
 
−
 
−
THE END !
 
−
 
−
 
−
[[Category: Conversation with Muriel Fisher]]
 
−
[[Category: Gaelic Language Teacher]]
 

Latest revision as of 12:54, 5 February 2014

This category currently contains no pages or media.